Posts tonen met het label poetry. Alle posts tonen
Posts tonen met het label poetry. Alle posts tonen

woensdag 13 maart 2024

Beeldverhaal in gouache

Gouache versie van mijn beeldverhaal naar een oude Japanse haiku (zie voorgaande post).

maandag 4 maart 2024

Haiku

Sinds september volg ik een keer per week een opleiding Grafisch Ontwerp en Illustratie aan Sint-Lukas, de kunstacademie in Schaarbeek. 

Voor een van de opdrachten ontwierp ik een poëzie-affiche met een oude haiku uit Japan:


De maan is geschilderd in gouache, de achtergrond en letters zijn digitaal.

Momenteel werk ik aan een beeldverhaal van één pagina rond dezelfde haiku. Een eerste versie in potlood ziet er zo uit:




zaterdag 24 september 2022

In de sporen van Harry Martinson

Eens een ander onderwerp voor een tekening (met collage-techniek), dit portret van de Zweedse schrijver Harry Martinson (1904-1978), omringd door zijn poëtische universum:

Als ik niet aan mijn tekentafel zit ben of voor de school werk waar ik Nederlandse les geef aan volwassenen, vind je mij regelmatig verscholen tussen woordenboeken en dichtbundels. Momenteel leg ik samen met collega Anna Rottier de laatste loodjes aan de vertaling van de Zweedse dichtcyclus "Aniara", in 1956 geschreven door Nobelprijswinnaar Harry Martinson. Als alles goed gaat, verschijnt het boek in het voorjaar bij uitgeverij De Wilde Aardbeien in Groningen. 

Van dezelfde schrijver, in Zweden een erg bekende naam, vertaalde ikzelf alweer een hele poos geleden een bloemlezing met gedichten getiteld "Strandgeruis", in 2006 verschenen bij Uitgeverij P in Leuven.

Eind augustus hadden mijn collega en ik het voorrecht om met een verblijfsbeurs van de Zweedse gemeente Olofström een tiental dagen aan onze vertaling te werken op een wel erg bijzondere plek. In het gehucht Alltidhult bij Olofström, verscholen tussen de bossen en meren van de provincie Blekinge, vind je een oud schooltje waar Harry Martinson zelf nog als kind heenging. Het gebouwtje heeft twee ingangen, waarvan er een leidt naar het klaslokaal, en de andere naar de woning van de leraar. 


Anna en ik namen onze intrek in het huisje van de leraar, dat mooi is gerenoveerd en tot ons plezier zelfs gordijntjes bleek te hebben met citaten van de schrijver die we aan het vertalen zijn.








De omringende natuur, het landschap waar de schrijver opgroeide, is wondermooi met ruige stukken bos, weides en een kabbelend riviertje dat twee meren met elkaar verbindt.






Harry Martinson ging graag naar het schooltje te Alltidhult en schreef er zelfs een gedicht over. Zoals je kan nalezen in zijn autobiografische roman "Nässlorna blomma" (te vertalen als "De netels bloeien") had hij minder prettige herinneringen aan de boerderij Tollene die even verderop ligt. De schrijver verloor al erg jong zijn vader, waarna zijn moeder het gezin van zes kinderen achterliet om naar Amerika uit te wijken. Zoals dat ging in die tijd te Zweden, werden Harry en zijn zusjes ondergebracht in verschillende boerderijen, waaronder Tollene, waar ze als goedkope arbeidskracht werden gebruikt. Mijn collega Anna en ik mochten even binnen gluren in de mooie boerderij, toen we er voor een kop thee werden uitgenodigd door een vertegenwoordigster van de vereniging die ons de beurs schonk.






Kortom: een inspirerende omgeving voor wie met de literatuur van deze schrijver bezig is! In een volgend blogbericht vertel ik nog iets meer over het werk dat we aan het vertalen zijn.



zaterdag 23 november 2019

Gingko biloba

In het Schaarbeekse Josafatpark staan enkele prachtige gingko-bilobaboompjes.


Ik droogde enkele van hun mooie blaadjes... 



... en maakte een tekening van een vrouw onder zo'n boom.


Goethe stuurde op 66-jarige leeftijd zo'n blad naar zijn geliefde Marianne von Willemer, als symbool van vriendschap en liefde.
Hij schreef ook dit gedicht met het thema twee-eenheid, dat zo mooi door dit blaadje wordt verbeeld:

Gingo Biloba

Dieses Baums Blatt, der von Osten
Meinem Garten anvertraut,
Giebt geheimen Sinn zu kosten,
Wie’s den Wissenden erbaut,

Ist es Ein lebendig Wesen,
Das sich in sich selbst getrennt?
Sind es zwei, die sich erlesen,
Daß man sie als Eines kennt?

Solche Frage zu erwidern,
Fand ich wohl den rechten Sinn,
Fühlst du nicht an meinen Liedern,
Daß ich Eins und doppelt bin?




zaterdag 18 november 2017

Die Blätter fallen


Herbst

Die Blätter fallen, fallen wie von weit, 
als welkten in den Himmeln ferne Gärten; 
sie fallen mit verneinender Gebärde.

Und in den Nächten fällt die schwere Erde 
aus allen Sternen in die Einsamkeit.

Wir alle fallen. Diese Hand da fällt. 
Und sieh dir andre an: es ist in allen.

Und doch ist Einer, welcher dieses Fallen 
unendlich sanft in seinen Händen hält.



Rainer Maria Rilke







donderdag 28 september 2017

Herfstdag


Herbsttag

Herr, es ist Zeit. Der Sommer war sehr groß.
Leg deinen Schatten auf die Sonnenuhren,
und auf den Fluren lass die Winde los. 

Befiehl den letzten Früchten, voll zu sein;
gib ihnen noch zwei südlichere Tage,
dränge sie zur Vollendung hin, und jage
die letzte Süße in den schweren Wein. 

Wer jetzt kein Haus hat, baut sich keines mehr.
Wer jetzt allein ist, wird es lange bleiben,
wird wachen, lesen, lange Briefe schreiben
und wird in den Alleen hin und her
unruhig wandern, wenn die Blätter treiben.


Rainer Maria Rilke, 1902.


(Schilderijtje in gouache op bruin papier, A5-formaat)

woensdag 20 november 2013

Ik sta in alle gedichten

Op zoek naar een geschikt gedicht voor mijn groep anderstalige cursisten die Nederlands leren, stuitte ik op deze verzen van Toon Tellegen, die wel erg goed passen bij het gure weer:


Verdrietig kind, verdrietig gedicht

Ik ben de herfst.
Ik ben de regen.
Ik ben de storm.

Zoek mij maar op,
ik sta in alle gedichten.

Houd mij maar vast,
ik heb het koud en ik ben moe,
en nog zoveel bladeren aan de bomen,
nog zoveel bladeren overal.


Toon Tellegen
uit: De zin van een liguster
Querido Amsterdam 1980



woensdag 6 november 2013

Het regent en het is november...




November


Het regent en het is november: 
Weer keert het najaar en belaagt 
Het hart, dat droef, maar steeds gewender, 
Zijn heimelijke pijnen draagt. 

En in de kamer, waar gelaten 
Het daaglijks leven wordt verricht, 
Schijnt uit de troosteloze straten 
Een ongekleurd namiddaglicht. 

De jaren gaan zoals zij gingen, 
Er is allengs geen onderscheid 
Meer tussen dove erinneringen 
En wat geleefd wordt en verbeid. 

Verloren zijn de prille wegen 
Om te ontkomen aan den tijd; 
Altijd november, altijd regen, 
altijd dit lege hart, altijd. 


J.C. Bloem 


Uit: Het verlangen 1921 
opgenomen in 'Verzamelde gedichten' 
Copyright © 1965 Athenaeum – Polak & Van Gennep 

dinsdag 3 september 2013

De zomer is voorbij

De zomer is voorbij,
alsof er helemaal geen was.
in de zon is het nog warm.
Maar dat is niet genoeg.

Alles wat had kunnen zijn,
paste in mijn hand
als een vijfvingerig blad.
Maar dat is niet genoeg.

Het goede noch het kwade
is tevergeefs verloren gegaan.
Alles baadde in een heldere gloed.
Maar dat is niet genoeg.

Het leven nam mij onder zijn vleugels,
behoedde mij, heeft me gered.
Ik heb echt geluk gehad.
Maar dat is niet genoeg.

Er zijn geen bladeren verbrand,
er zijn geen twijgen afgebroken...
De dag is helder als glas.
Maar dat is niet genoeg.

Arseni Tarkovski
vertaald uit het Russisch door Miriam Van hee

Verzen van de Russische dichter Arseni Tarkovski (1907-1989) die vaak door mijn hoofd spelen aan het eind van de zomer. Qua sfeer passen ze goed bij de prachtige polaroid-foto's van zijn zoon, de beroemde filmregisseur Andrej Tarkovski - eigenlijk ook een dichter, maar dan in beelden...





Veel van deze polaroids zijn op het internet terug te vinden, maar omdat ik toch liever door een boek blader, kocht ik deze mooie publicatie van Philippe Rey, verschenen in 2004:



Sinds ik rond mijn zeventiende de films van Andrej Tarkovski (1932 - 1986) leerde kennen in het Brusselse Filmmuseum, laten ze me niet meer los. Dit zijn beelden die dwars door mijn ziel gaan. Door kenners wordt deze regisseur beschouwd als één van de grootste filmkunstenaars aller tijden, maar toch blijft hij vaak de kritiek krijgen dat zijn films "moeilijk" en "ontoegankelijk" zijn. Dit berust volgens mij op een verkeerde en al te rationele kijkershouding, die ervan uitgaat dat een film een verhaal, een plot moet bevatten. Bij Tarkovski verdwijnt het narratieve naar de achtergrond ten voordele van het poëtische. Deze films zijn gedichten die je in de eerste plaats met je gevoel moet benaderen. De regisseur gaat hierin het verst in zijn film "Zerkalo" ("De spiegel"), waarin iedere chronologie of logica wordt genegeerd. Eigenlijk krijg je hier een filmische innerlijke monoloog, bestaande uit (flarden van) herinneringen, associaties en dromen. Ook verschillende gedichten van vader Arseni worden voorgelezen in een magische stroom van beelden - vaak van een adembenemende schoonheid - waarop je je als kijker best gewoon laat meedrijven zonder al te veel vragen te stellen.


(Indien je het filmpje niet rechtstreeks op deze blog kan afspelen, klik op "Watch on Youtube" rechtsonder)


zaterdag 31 augustus 2013

Harry Martinsons klokkenluider

Deze zomer waren we in Zweden bij vrienden op bezoek. Ik had voor de gastvrouw, de moeder van mijn vriendin, een exemplaar mee van mijn vertaling van Harry Martinson. Toen we over deze Zweedse dichter begonnen te praten, liep ze plots naar een andere kamer en kwam terug met een wat verfomfaaid blad papier, met daarop een gedicht van hem. "Waar haal je dit zo plots vandaan?" vroeg mijn vriendin, waarop haar moeder uitlegde dat ze vooral het beeld in de laatste strofe zo bijzonder vond.

Het gedicht gaat over een klein kevertje dat vaak op een bepaald soort bloem zit, het grasklokje, ook wel blauwklokje genoemd. Ik had nooit eerder acht geslagen op dit kleine bloempje, dat ook in ons land frequent voorkomt. Niet te verbazen dat Martinson dat wel deed. Toen hij in 1974 de Nobelprijs ontving, stond er op zijn diploma dat hij in zijn geschriften "de dauwdruppel vangt en de kosmos weerspiegelt". De dichter koesterde een heel intense liefde tot de natuur, en had zowel oog voor het piepkleine (de insecten tussen de grassprietjes, bezongen in tal van gedichten) als het oneindig grote (de sterren en planeten, o.a. beschreven in de science-fictionachtige ruimtecyclus "Aniara"). Die thematiek van "het grote in het kleine", samen met de impliciete kritiek op de vernietiging van de natuur door de mens, maakt van "De klokkenluider" een typisch Martinson-gedicht.

Jammer genoeg kan je het gedicht, afkomstig uit Martinsons late bundel "Dikter om ljus och mörker" (letterlijk vertaald "Gedichten over licht en donker") uit 1971, niet terugvinden in mijn bloemlezing met vertalingen. Ik deed alsnog een poging:

De Klokkenluider

In tijden van blauwklokjes
kan je
de schuchtere, zwartgeklede Klokkenluider zien
een klein torretje van de zevenendertigste familie, het geslacht van de 
snuitkevers.
Je ziet hem vaak zitten op het gladde klokkenkoord
waar het naar beneden leidt in de stengel van het klokje.

Zijn naam is Miarus.
Met een vergrootglas kan je hem groeten en dan knikt hij
maar begint niet te luiden voordat je de wei hebt verlaten,
maar dan luidt hij op vele plaatsen,
overal waar een wei klokjes kan hebben.

Er wordt gezegd dat als het grote
al begint in het kleine
hij bij de werelddood de klok zal luiden
op een vergiftigde weide.



Ik ging ook op zoek naar meer informatie over dit kevertje, inderdaad "Miarus campanulae" genoemd. In het Nederlands draagt hij de leuke naam "klokjessnuitkever". Op het internet vind je heel wat afbeeldingen van het beestje, gezeten op zijn geliefde blauwe klokje.




donderdag 8 augustus 2013

Oud-Scandinavische rotstekeningen

Tijdens onze vakantie in Zuid-Zweden, die net achter de rug is, bezochten we bij het plekje Tanumshede een indrukwekkende reeks rotstekeningen (zgn. "hällristningar") die dateren uit de bronstijd, zo'n 3000 jaar geleden. Dergelijke tekeningen, die met harde steen in het graniet zijn gekerfd, komen op verschillende plaatsen in Scandinavië voor. Langs de westkust van Zweden (Bohuslän) zijn er zo veel unieke exemplaren teruggevonden, dat ze door de UNESCO op de Werelderfgoedlijst geplaatst. De afbeeldingen zijn ondermeer zo waardevol omdat het de enige getuigenissen zijn van de beschaving en religie uit die tijd. Omdat schriftelijke bronnen volledig ontbreken, is het vaak wel gissen naar de betekenis van de gravures.

Je kan de rotstekeningen in open lucht bewonderen, maar het is verboden om de rotsen te betreden. Om de afbeeldingen beter te laten uitkomen, werden ze recent met een rode kleur opgevuld.



Veel tekeningen stellen menselijke figuren voor, vaak in jacht- of strijdtaferelen:




Je kan zowel mannen, vrouwen als kinderen herkennen.


Ook dieren komen veelvuldig voor, zoals herten, stieren, vogels, vissen en slangen.





Een zeer geliefkoosd onderwerp zijn ook schepen, in verschillende formaten en al dan niet met hun bemanning:





Overige motieven zijn o.a. grote handen en voeten, en cirkels die als zonnesymbolen worden geïnterpreteerd.



Vlakbij deze belangrijke vindplaats werd een museum opgericht dat uitleg geeft over de rotstekeningen en verschillende aspecten uit het leven in de bronstijd belicht. Je vindt er ook reconstructies van een woning en boerderij uit deze periode:




In de cafetaria van het museum vond ik tot mijn vreugde een gedicht van Harry Martinson aan de muur:


Van deze belangrijke Zweedse auteur vertaalde ik een selectie gedichten uit het Nederlands, in 2006 onder de titel Strandgeruis verschenen bij Uitgeverij P in Leuven. Bovenstaand gedicht zit er jammer genoeg niet bij, maar ik heb er voor de gelegenheid een vertaling van proberen te maken (waar misschien nog een beetje aan gesleuteld moet worden):

De rotstekening

Van verdwenen talen die klonken rond offerdieren,
hebben we geen vermoeden, we vinden ze niet terug.
Woorden voor oogstseizoen, hagelbuien
vergingen samen met woorden voor man en vrouw.
Hoe klonk de naam van de lange boot
met zijn naakte ribbenkast van spanten, zo duidelijk getekend.
Hoe klonk het woord melk, hoe heette de zon.
Hoe klonken liefdesliederen, woorden voor gevoelens,
voor ogen, neus, mond en oor,
de zomerwoorden die leefden in de taal,
de sneeuw van de winterwoorden en de appel van de herfst?
Hoe klonk de naam van de zware dood.
We kunnen zien, maar we kunnen niet horen.